UMUMIY MA’LUMOTShivit — xushbo‘y hidga ega bo‘lgan, ko‘katlar turkumiga kiruvchi bir yillik o‘simlikdir. U qadim zamonlardan beri insonlar tomonidan oziq-ovqat va tabobatda keng qo‘llanib kelinadi. Shivitning barglari mayin, ingichka va yashil rangda bo‘lib, o‘ziga xos yoqimli hid taratadi. Odatda u ovqatlarga, ayniqsa sho‘rva, salat, somsa va turli sabzavotli taomlarga qo‘shilib, ularga lazzat va foyda bag‘ishlaydi. Shivit tarkibida A va C vitaminlari, temir, kaliy, kalsiy hamda foliy kislotasi kabi muhim moddalar mavjud.FOYDALARIShivit ovqat hazm qilish jarayonini yaxshilaydi, ichak faoliyatini tartibga soladi va ishtahani ochadi. U asab tizimini tinchlantirib, uyquni yaxshilashga yordam beradi hamda charchoqni kamaytiradi. Shamollash va yo‘tal paytida organizmni mustahkamlovchi tabiiy vosita hisoblanadi. Shivit urug‘i ham foydali bo‘lib, oshqozon va ichak faoliyatini yaxshilaydi, gaz to‘planishini kamaytiradi hamda siydik haydovchi xususiyatga ega. Bundan tashqari, u organizmni zararli moddalardan tozalashga yordam beradi.ZARARLARIShivit me’yoridan ortiq iste’mol qilinganda ayrim odamlarda bosh aylanishi, allergik holat yoki qon bosimining pasayishi kuzatilishi mumkin. Juda ko‘p iste’mol qilish organizmga noqulaylik tug‘dirishi ehtimoli bor. Ayniqsa, homilador ayollar shivitni ko‘p miqdorda iste’mol qilmasliklari tavsiya etiladi. Me’yorida iste’mol qilinganda esa u xavfsiz va foydali ko‘kat hisoblanadi.TASNIFI VA TURLARIShivit soyabonguldoshlar oilasiga mansub o‘simlikdir. Uning eng ko‘p uchraydigan turlari oddiy shivit va xushbo‘y shivit hisoblanadi. Har ikkala turi ham oziq-ovqat va tabobatda keng qo‘llanadi. Barglari nozik va mayda bo‘lib, urug‘lari ham dorivor xususiyatga ega.QAYERDA UCHRAYDIShivit unumdor va nam tuproqli joylarda yaxshi o‘sadi. U asosan tomorqalarda, bog‘larda va sabzavot ekinlari orasida yetishtiriladi. Shivit Markaziy Osiyo, Kavkaz, Yevropa va O‘rta yer dengizi hududlarida keng tarqalgan bo‘lib, iliq iqlimni yoqtiradi.SHIFOBAXSHLIGITabobatda shivit yallig‘lanishga qarshi, siydik haydovchi va organizmni tozalovchi vosita sifatida qadrlanadi. U immunitetni mustahkamlashga, oshqozon-ichak faoliyatini yaxshilashga va asabni tinchlantirishga yordam beradi. Shivitdan tayyorlangan damlama va choylar xalq tabobatida keng qo‘llanadi. Xulosa qilib aytganda, shivit — foydali, shifobaxsh va kundalik ovqatlanishda muhim o‘rin tutadigan qimmatli ko‘katdir. Xulosa qilib aytganda, shivit — organizm uchun foydali, xushbo‘y va shifobaxsh ko‘katlardan biridir. U ovqat hazmini yaxshilaydi, asabni tinchlantiradi, immunitetni mustahkamlaydi hamda organizmni tozalashga yordam beradi. Me’yorida iste’mol qilinganda shivit sog‘liq uchun foydali bo‘lib, kundalik ovqatlanishda muhim o‘rin tutadi. Ortiqcha iste’moldan saqlanish esa salomatlik uchun yanada foydali hisoblanadi.
