UMUMIY MA’LUMOTYantoq — qimmatbaho dorivor o‘simlik bo‘lib, sershovqin va sovuq iqlimlarda keng tarqalgan. Uning ilmiy nomi Juniperus communis bo‘lib, sershira, doimiy yashil barglari va kichik, ko‘k rangli mevalari bilan ajralib turadi. Bu o‘simlik ko‘pincha o‘rmonlar, tog‘ etaklari va toza havoli hududlarda uchraydi. Yantoq qadimdan xalq tabobatida ishlatilib kelgan, uning bargi, po‘sti va mevalari dorivor maqsadda qo‘llaniladi. U quruq va nam iqlimga moslashuvchan bo‘lib, tuproq va iqlim sharoitiga qarab turli navlarda o‘sadi. Yantoq barglari aromatik bo‘lib, ovqat va ichimliklarda lazzat beruvchi sifatida ishlatiladi. Mevalari esa dorivor xususiyatlari bilan mashhur bo‘lib, turli kasalliklarni davolashda yordam beradi. U ko‘pincha mayda daraxt yoki buta ko‘rinishida o‘sadi. Yantoq tabiiy ekotizimda ham muhim rol o‘ynaydi. Shu sababli u nafaqat dorivor, balki tabiiy go‘zallik manbai hisoblanadi.TASNIFIYantoq murakkabguldoshlar oilasiga mansub bo‘lib, Juniperus jinsiga kiradi. Bu o‘simlik buta yoki kichik daraxt ko‘rinishida bo‘ladi. Barglari igna shaklida, ko‘pincha doimiy yashil bo‘ladi. Mevalari kichik, ko‘k yoki qizil rangda bo‘lib, qattiq po‘st bilan o‘ralgan. Yantoq ko‘pincha sershovqin tog‘ etaklari va o‘rmonlarda uchraydi. Tuproq turiga moslashuvchan va quruq iqlimni yaxshi ko‘radi. O‘simlikni ekish va parvarish qilish oson bo‘lib, ko‘p navlari mavjud. Yantoq ekologik tizim uchun ham muhim hisoblanadi.FOYDALI TOMONLARIYantoq mevalari va barglari tarkibida antioksidantlar va flavonoidlar mavjud. U metabolizmni rag‘batlantiradi va hazm jarayonini yaxshilaydi. Qon aylanishini mustahkamlashga yordam beradi va yurak salomatligini qo‘llab-quvvatlaydi. Yantoq immunitetni kuchaytiradi va organizmni erkin radikallardan himoya qiladi. U siydik haydovchi xususiyatga ega bo‘lib, buyrak faoliyatini rag‘batlantiradi. Shuningdek, yantoq oshqozon-ichak muammolarini yengillashtirishda yordam beradi. Tabiiy antiseptik sifatida infektsiyalarga qarshi kurashadi. Ovqatlarga qo‘shilganda ta’m va lazzat beradi. Shu sababli yantoq dorivor va oziq-ovqat sanoatida qadrlanadi.ZARARLARIYantoq mevalarini ortiqcha iste’mol qilish organizmga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. U siydik haydovchi xususiyatga ega bo‘lgani sababli suvsizlanish xavfini oshiradi. Homilador ayollar va buyrak muammosi bo‘lganlar ehtiyotkorlik bilan ishlatishi kerak. Ba’zi odamlarda allergik reaksiya yuz berishi mumkin. Ortikcha miqdorda qabul qilish oshqozon bezovtaligini keltirib chiqaradi. Me’yorida iste’mol qilish xavfsizdir. Uzoq muddatli va ko‘p miqdorda ishlatilsa, qon bosimi pasayishi mumkin. Shu sababli doza va me’yorni saqlash zarur.TURLARIJuniperus jinsiga mansub 50 dan ortiq tur mavjud. Eng ko‘p uchraydiganlari: Juniperus communis, Juniperus oxycedrus va Juniperus virginiana. Har bir turi iqlim va tuproq sharoitiga qarab farq qiladi. Mevalarining rangi va barglarining qalinligi turlarga qarab o‘zgaradi. Ba’zi turlari quruq va tog‘li hududlarda yaxshi o‘sadi, boshqalari nam va mo‘tadil iqlimga moslashgan. Turlar ekologik jihatdan ham ahamiyatlidir. Turli navlari dorivor va oziq-ovqat sanoatida turlicha ishlatiladi. Selektsiya orqali kasalliklarga chidamli navlar yaratilgan.SHIFOBAXSH XUSUSIYATLARIYantoq antioksidant va antiseptik xususiyatga ega. U siydik haydovchi sifatida buyrak faoliyatini rag‘batlantiradi. Hazm jarayonini yaxshilaydi va oshqozon-ichak faoliyatini qo‘llab-quvvatlaydi. Qon aylanishini mustahkamlashga yordam beradi. Immunitetni kuchaytiradi va organizmni erkin radikallardan himoya qiladi. Yantoq infektsiyalarga qarshi kurashda qo‘llaniladi. Mevalari va barglari shamollash va grippni yengillashtirishda ishlatiladi. U yurak salomatligini qo‘llab-quvvatlaydi. Shu sababli yantoq dorivor o‘simlik sifatida qadrlanadi.Yantoq — foydali, shifobaxsh va tabiiy dorivor o‘simlikdir. Barglari, po‘sti va mevalari organizmni to‘yintiradi, immunitetni mustahkamlaydi va hazm jarayonini yaxshilaydi. Shu bilan birga, yantoq siydik haydovchi va antiseptik xususiyatga ega bo‘lib, buyrak va oshqozon faoliyatini qo‘llab-quvvatlaydi. Me’yorida iste’mol qilinsa, u xavfsiz va foydali o‘simlik sifatida kundalik ratsionga kiritilishi mumkin. Turlari va navlariga qarab dorivor va oziq-ovqat maqsadida ishlatiladi, shuning uchun ekish va parvarish qilishda navni tanlash muhimdir.
