UMUMIY MA’LUMOTYashil noxat — dukkaklilar oilasiga mansub, to‘yimli va foydali sabzavotdir. Uning ilmiy nomi Pisum sativum bo‘lib, oqsil, vitaminlar va minerallarga boy. Barglari yashil, mayda va nozik tuzilishga ega bo‘lib, hazm jarayonini yaxshilashga yordam beradi. Yashil noxat yurak va qon tomir salomatligini qo‘llab-quvvatlaydi. Shuningdek, bolalar va kattalar uchun quvvat va energiya manbai hisoblanadi. U sog‘lom turmush tarzida kundalik ratsionning muhim qismi bo‘lib, organizmni to‘yintirishda muhim rol o‘ynaydi. Tarkibidagi oqsil va temir mushak va to‘qimalar rivojlanishini rag‘batlantiradi. Yashil noxat antioksidant xususiyatga ega bo‘lib, organizmni erkin radikallardan himoya qiladi. Shu sababli u kundalik ovqatlanishda foydali va to‘yimli sabzavot hisoblanadi.FOYDALI TOMONLARIYashil noxat tarkibida A, C va B guruhi vitaminlari mavjud. Temir va kaliy qon aylanishini yaxshilaydi. Oqsilga boyligi tufayli mushak va to‘qimalarni rivojlantirishga yordam beradi. Hazm jarayonini rag‘batlantiradi va ichak faoliyatini tartibga soladi. Yurak salomatligini qo‘llab-quvvatlaydi. Immunitetni mustahkamlaydi. Organizmni tozalash va energiya berishda muhim rol o‘ynaydi. Vazn nazoratida foydalidir. Bolalar va kattalar uchun quvvat manbai hisoblanadi. Kundalik ratsionga lazzat ham qo‘shadi.Yashil noxat — foydali, to‘yimli va sog‘lom sabzavotdir. U tarkibidagi vitaminlar, minerallar va oqsil tufayli organizmni to‘yintiradi, immunitetni mustahkamlaydi va hazm jarayonini yaxshilaydi. Shuningdek, yurak va qon tomir salomatligini qo‘llab-quvvatlaydi hamda bolalar va kattalar uchun quvvat manbai hisoblanadi. Ortiqcha iste’mol qilinmasa, u xavfsiz va foydali sabzavotdir. Yashil noxatning turli navlari va shakllari mavjud bo‘lib, har biri maqsadga qarab ishlatiladi. Shakarli navlari yangi iste’molga mos bo‘lsa, donli navlari uzoq saqlash va konserva qilish uchun qulaydir. Me’yorida iste’mol qilinsa, yashil noxat kundalik ratsionni to‘yintiruvchi va shifobaxsh o‘simlik sifatida ahamiyatli o‘rin egallaydi. ZARARLARIOrtiqcha iste’mol qilish qorinda noqulaylik keltirishi mumkin. Ba’zi hollarda gaz to‘planishi yuz beradi. Allergik reaksiya ehtimoli mavjud. Ich ketishi yoki oshqozon bezovtaligi kuzatilishi mumkin. Past hazm qiluvchi kishilarga og‘irlik tug‘dirishi mumkin. Homilador ayollar me’yorida iste’mol qilishi tavsiya etiladi. Ba’zi dorilar bilan o‘zaro ta’sir ehtimoli mavjud. Ortiqcha iste’mol vitaminlar va minerallarning muvozanatini buzishi mumkin. Me’yor asosida ishlatish zarur. Shu bilan birga, xavfsiz va foydali sabzavot hisoblanadi.TASNIFIYashil noxat dukkaklilar oilasiga kiradi. U Pisum sativum ilmiy nomi bilan tanilgan. O‘simlik bir yillik yoki ko‘p yillik bo‘lishi mumkin. Barglari mayda, gul va dukkaklari oziq-ovqatda keng qo‘llaniladi. Shakarli va donli navlarga bo‘linadi. Shakarli navlari yangi holda iste’mol qilinadi. Donli navlari esa quritilib saqlanishi mumkin. Navlar hosildorligi, barg hajmi va shirinlik darajasida farq qiladi. Nav tanlash ekish va parvarish uchun muhimdir. Tuproq va iqlim sharoitiga qarab navlar moslashtiriladi.TURLARIYashil noxatning eng mashhur turlari shakarli va donli navlardir. Shakarli turi yangi iste’mol uchun mos keladi. Donli turi esa uzoq saqlash va konserva qilish uchun ishlatiladi. Ba’zi yovvoyi turlari tabiiy muhitda uchraydi. Ularning shirinlik darajasi past bo‘ladi. Madaniy holda yetishtiriladigan navlari ko‘proq tarqalgan. Navlar barg hajmi va hosildorligi bilan farq qiladi. Selektsiya orqali kasalliklarga chidamli navlar yaratilgan. Turli navlar iqlimga moslashuvchanlik bo‘yicha farq qiladi. Shu sababli navni tanlash ekish va parvarish uchun muhimdir.SHIFOBAXSH XUSUSIYATLARIYashil noxat organizmni tozalashga yordam beradi. Hazm jarayonini yaxshilaydi va ichak faoliyatini rag‘batlantiradi. Kamqonlikni kamaytirishga yordam beradi. Vitamin va minerallari bilan immunitetni mustahkamlaydi. Qon aylanishini yaxshilashga ko‘maklashadi. Moddalar almashinuvini tezlashtiradi. Ortiqcha toksinlardan organizmni himoya qiladi. Yurak va qon tomir faoliyatini qo‘llab-quvvatlaydi. Bolalar va kattalar uchun foydali tabiiy oziq-ovqatdir. Shu sababli me’yorida iste’mol qilinganda xavfsiz va foydali o‘simlik hisoblanadi.
