1.SARSABILNING KELIB CHIQISHI VA TARIXISarsabilning vatani O‘rta Yer dengizi hududi hisoblanadi. Qadimgi Misr va Rimda sarsabil dorivor o‘simlik sifatida ishlatilgan. Rimliklar uni qimmatbaho sabzavot deb bilgan. Keyinchalik Yevropa va Osiyoga tarqalgan. Hozir sarsabil dunyoning ko‘p mamlakatlarida yetishtiriladi.Sarsabil (Asparagus officinalis) — qadimdan yetishtiriladigan, oziq-ovqat va dorivor xususiyatlarga ega ko‘p yillik sabzavot o‘simligi hisoblanadi. U ayniqsa sog‘lom ovqatlanishda muhim o‘rin tutadi. Sarsabil vitaminlar, minerallar, tolalar va antioksidantlarga boy bo‘lib, organizm uchun juda foydali. Ko‘pincha bahor faslida iste’mol qilinadi.2.SARSABILNING BOTANIK TAVSIFIOila: AsparagaceaeIlmiy nomi: Asparagus officinalisO‘simlik turi: ko‘p yillikBo‘yi: 1–1,5 metrIldizi: kuchli, chuqurPoyasi: ingichka, shoxlanganBarglari: mayda, ignasimonGullari: mayda, oq yoki yashilMevasi: qizil rezavorSarsabil 10–15 yilgacha hosil berishi mumkin.3.SARSABILNING TURLARI3.1 Yashil sarsabilEng ko‘p iste’mol qilinadi, vitaminlarga boy.3.2 Oq sarsabilQuyosh ko‘rmay o‘sgani uchun oq rangda, ta’mi yumshoqroq.3.3 Binafsha sarsabilAntioksidantlarga boy, kamroq uchraydi.4. SARSABILNING TARKIBISarsabil quyidagi foydali moddalarga boy:Vitamin AVitamin CVitamin EVitamin KVitamin B guruhiFoliy kislotasiKaliyTemirMagniyTolalar (kletchatka)Antioksidantlar5. SARSABILNING FOYDALI XUSUSIYATLARI5.1 Hazm tizimi uchun foydaliIchak faoliyatini yaxshilaydi, qabziyatni kamaytiradi.5.2 Yurak uchun foydaliQon bosimini pasaytiradi, yurakni himoya qiladi.5.3 Immunitetni kuchaytiradiVitamin C va antioksidantlar organizmni mustahkamlaydi.5.4 Suyaklar uchun foydaliVitamin K suyaklarni mustahkamlaydi.5.5 Homiladorlikda foydaliFoliy kislotasi homila rivoji uchun muhim.5.6 Siydik haydovchi xususiyatOrtiqcha suyuqlikni chiqaradi, shishni kamaytiradi.5.7 Ozishga yordam beradiKam kaloriyali, parhez ovqat hisoblanadi.6. SARSABILNING ZARARLI TOMONLARIKo‘p iste’mol qilinsa:Allergiya chaqirishi mumkinBuyrak kasalligida ehtiyotGaz hosil qilishi mumkinQon suyultiruvchi dorilar bilan ehtiyot7. SARSABILNING OZIQ-OVQATDAGI AHAMIYATISarsabil quyidagi taomlarda ishlatiladi:SalatlarSho‘rvalarQovurilgan taomlarGarnirParhez ovqatlarYevropa oshxonasida keng qo‘llanadi8. SARSABIL YETISHTIRISHIqlim:Mo‘tadil iqlimda yaxshi o‘sadi.Tuproq:Yumshoq, unumdor tuproq.Ekish:Urug‘ yoki ildiz orqali.Sug‘orish:Me’yorida, ortiqcha suv zarar.Hosil:2–3 yilda hosil bera boshlaydi.9. SARSABILNI SAQLASHMuzlatkichda saqlashNam matoga o‘rab qo‘yish3–5 kun yangi turadiMuzlatib ham saqlash mumkin10. XALQ TABOBATIDA SARSABILSiydik haydovchi sifatidaBuyrak va siydik yo‘llari uchunShishni kamaytiradiHazmni yaxshilaydiQon tozalashga yordam beradi11. ILMIY TADQIQOTLARSarsabil tarkibidagi antioksidantlar:Yurak kasalliklari xavfini kamaytiradiYallig‘lanishga qarshi kurashadiImmunitetni oshiradiQarishni sekinlashtiradiSarsabil — sog‘lom ovqatlanishda muhim o‘rin tutadigan foydali sabzavot. U vitaminlar, minerallar va antioksidantlarga boy. Me’yorida iste’mol qilinganda yurak, hazm, suyak va umumiy sog‘liq uchun foydali
