TURPNING KELIB CHIQISHI VA TARIXITurpning vatani Osiyo hisoblanadi. U qadimgi Misr, Xitoy va Yunonistonda keng yetishtirilgan. Qadimda turp nafaqat oziq-ovqat, balki dori sifatida ham ishlatilgan. Hozirgi kunda turp dunyoning ko‘plab mamlakatlarida yetishtiriladi.Turp — ildizmevali sabzavot bo‘lib, qadimdan oziq-ovqat va dorivor mahsulot sifatida ishlatib kelinadi. U o‘zining achchiq ta’mi, boy vitamin tarkibi va shifobaxsh xususiyatlari bilan mashhur. Turp ovqat hazmini yaxshilaydi, immunitetni mustahkamlaydi va organizmni tozalashga yordam beradi.TURP O‘SIMLIGINING BOTANIK TAVSIFITurp — bir yoki ikki yillik o‘simlik bo‘lib, yer ostida ildiz hosil qiladi.ASOSIY XUSUSIYATLARI:Barglari — yashil, yirik va tukliIldizi — dumaloq yoki cho‘ziq shakldaRangi — oq, qora, qizil yoki binafshaTa’mi — achchiq yoki biroz shirinGullari — mayda, oq yoki binafshaTURPNING TURLARIOQ TURP – eng keng tarqalgan, yumshoqroq ta’mga ega.QORA TURP – achchiqroq va dorivor xususiyati kuchli.QIZIL TURP (REDISKA) – mayda va tez pishadi, salatlarda ishlatiladi.DAIKON (YAPON TURPI) – uzun va oq, yumshoq ta’mli.TURPNING KIMYOVIY TARKIBI100 GRAMM TURPDA:Kaloriya — 30–35 kkalOqsil — 1 gYog‘ — 0.1 gUglevod — 6–7 gKletchatka — 2 gVITAMINLAR:C vitamini B guruhi vitaminlari A vitaminiMINERALLAR:Kaliy Kaltsiy Magniy Temir Fosfor Turp tarkibida fitonsidlar va tabiiy antibakterial moddalar mavjud.TURPNING FOYDALARIIMMUNITETNI KUCHAYTIRADIC vitamini va fitonsidlar organizmni virus va infeksiyalardan himoya qiladi.YO‘TAL VA SHAMOLLASHDA FOYDALI Ayniqsa qora turp yo‘talni kamaytiradi va balg‘am ko‘chirishga yordam beradi.OVQAT HAZMINI YAXSHILAYDITurp oshqozon shirasi ajralishini kuchaytiradi va hazmni yaxshilaydi.JIGAR VA O‘T UCHUN FOYDALIOrganizmni tozalashga yordam beradi, o‘t ajralishini yaxshilaydi.YURAK UCHUN FOYDASIKaliy yurak faoliyatini qo‘llab-quvvatlaydi.TERI UCHUN FOYDASIAntibakterial xususiyati tufayli teri tozaligiga yordam beradi.TURPNING ZARARLARIOshqozon yarasi borlarga tavsiya etilmaydi Juda ko‘p iste’mol qilish oshqozonni bezovta qilishi mumkin Qalqonsimon bez kasalligi borlarga ehtiyot bo‘lish kerak Allergiya kam hollarda uchraydiTURP VA TIBBIYOTXalq tabobatida turp: Yo‘tal va bronxitda Ovqat hazmini yaxshilashda Immunitetni oshirishdaJigar va o‘t faoliyatini yaxshilashdakeng qo‘llaniladi.TURPNI YETISHTIRISHTurp tez o‘suvchi va sovuqqa chidamli o‘simlik hisoblanadi.YETISHTIRISH SHAROITI:Quyoshli yoki yarim soyali joy Nam va yumshoq tuproq 30–60 kunda hosil beradi Salqin iqlimni yaxshi ko‘radiO‘ZBEKISTONDA TURPO‘zbekistonda turp ko‘plab hududlarda yetishtiriladi. Ayniqsa qish mavsumida keng iste’mol qilinadi va milliy taomlarda ishlatiladi.TURPNING OVQATLANISHDAGI O‘RNITurp quyidagicha iste’mol qilinadi: Salatlarda Sho‘rvalarda Sharbat va damlama sifatida Tuzlama holatda Xalq tabobatida asal bilanTurp — vitaminlarga boy, shifobaxsh va foydali ildizmeva hisoblanadi. U immunitetni kuchaytiradi, ovqat hazmini yaxshilaydi va organizmni tozalashga yordam beradi. Me’yorida iste’mol qilinganda sog‘liq uchun katta foyda keltiradi.
