Turpning foydalari
TURPNING KELIB CHIQISHI VA TARIXI
Turpning vatani Osiyo hisoblanadi. U qadimgi Misr, Xitoy va Yunonistonda keng yetishtirilgan. Qadimda turp nafaqat oziq-ovqat, balki dori sifatida ham ishlatilgan. Hozirgi kunda turp dunyoning ko‘plab mamlakatlarida yetishtiriladi.
Turp — ildizmevali sabzavot bo‘lib, qadimdan oziq-ovqat va dorivor mahsulot sifatida ishlatib kelinadi. U o‘zining achchiq ta’mi, boy vitamin tarkibi va shifobaxsh xususiyatlari bilan mashhur. Turp ovqat hazmini yaxshilaydi, immunitetni mustahkamlaydi va organizmni tozalashga yordam beradi.
TURP O‘SIMLIGINING BOTANIK TAVSIFI
Turp — bir yoki ikki yillik o‘simlik bo‘lib, yer ostida ildiz hosil qiladi.
ASOSIY XUSUSIYATLARI:
Barglari — yashil, yirik va tukli
Ildizi — dumaloq yoki cho‘ziq shaklda
Rangi — oq, qora, qizil yoki binafsha
Ta’mi — achchiq yoki biroz shirin
Gullari — mayda, oq yoki binafsha
TURPNING TURLARI
OQ TURP – eng keng tarqalgan, yumshoqroq ta’mga ega.
QORA TURP – achchiqroq va dorivor xususiyati kuchli.
QIZIL TURP (REDISKA) – mayda va tez pishadi, salatlarda ishlatiladi.
DAIKON (YAPON TURPI) – uzun va oq, yumshoq ta’mli.
TURPNING KIMYOVIY TARKIBI
100 GRAMM TURPDA:
Kaloriya — 30–35 kkal
Oqsil — 1 g
Yog‘ — 0.1 g
Uglevod — 6–7 g
Kletchatka — 2 g
VITAMINLAR:
C vitamini B guruhi vitaminlari A vitamini
MINERALLAR:
Kaliy Kaltsiy Magniy Temir Fosfor Turp tarkibida fitonsidlar va tabiiy antibakterial moddalar mavjud.
TURPNING FOYDALARI
IMMUNITETNI KUCHAYTIRADI
C vitamini va fitonsidlar organizmni virus va infeksiyalardan himoya qiladi.
YO‘TAL VA SHAMOLLASHDA FOYDALI
Ayniqsa qora turp yo‘talni kamaytiradi va balg‘am ko‘chirishga yordam beradi.
OVQAT HAZMINI YAXSHILAYDI
Turp oshqozon shirasi ajralishini kuchaytiradi va hazmni yaxshilaydi.
JIGAR VA O‘T UCHUN FOYDALI
Organizmni tozalashga yordam beradi, o‘t ajralishini yaxshilaydi.
YURAK UCHUN FOYDASI
Kaliy yurak faoliyatini qo‘llab-quvvatlaydi.
TERI UCHUN FOYDASI
Antibakterial xususiyati tufayli teri tozaligiga yordam beradi.
TURPNING ZARARLARI
Oshqozon yarasi borlarga tavsiya etilmaydi Juda ko‘p iste’mol qilish oshqozonni bezovta qilishi mumkin Qalqonsimon bez kasalligi borlarga ehtiyot bo‘lish kerak Allergiya kam hollarda uchraydi
TURP VA TIBBIYOT
Xalq tabobatida turp: Yo‘tal va bronxitda Ovqat hazmini yaxshilashda Immunitetni oshirishdaJigar va o‘t faoliyatini yaxshilashdakeng qo‘llaniladi.
TURPNI YETISHTIRISH
Turp tez o‘suvchi va sovuqqa chidamli o‘simlik hisoblanadi.
YETISHTIRISH SHAROITI:
Quyoshli yoki yarim soyali joy Nam va yumshoq tuproq 30–60 kunda hosil beradi Salqin iqlimni yaxshi ko‘radi
O‘ZBEKISTONDA TURP
O‘zbekistonda turp ko‘plab hududlarda yetishtiriladi. Ayniqsa qish mavsumida keng iste’mol qilinadi va milliy taomlarda ishlatiladi.
TURPNING OVQATLANISHDAGI O‘RNI
Turp quyidagicha iste’mol qilinadi: Salatlarda Sho‘rvalarda Sharbat va damlama sifatida Tuzlama holatda Xalq tabobatida asal bilan
Turp — vitaminlarga boy, shifobaxsh va foydali ildizmeva hisoblanadi. U immunitetni kuchaytiradi, ovqat hazmini yaxshilaydi va organizmni tozalashga yordam beradi. Me’yorida iste’mol qilinganda sog‘liq uchun katta foyda keltiradi.
