Bolalarda uchraydigan ishtahasizlikning sabablari

Ishtahasizlikning asosiy sabablari

◾️ Infeksiyalar — shamollash, angina, ichak infeksiyasi yoki isitma vaqtida organizm kasallikka qarshi kurashgani uchun bola kam ovqat yeyishi mumkin.
◾️ Tish chiqishi — og‘riq va milklarning qichishi sabab bola ovqatdan bosh tortadi.
◾️ Uyquning buzilishi — kam uxlagan yoki juda charchagan bolalarda ishtaha pasayadi.
◾️ Shirinlik va soklar ko‘pligi — ular tez to‘yish hissini berib, asosiy ovqatga bo‘lgan ehtiyojni kamaytiradi.
◾️ Temir tanqisligi — anemiya bolalarda ishtahaning keskin kamayishiga olib kelishi mumkin.
◾️ Stress yoki muhit o‘zgarishi — yangi bog‘cha, yangi uy, qo‘rquv yoki hissiy zo‘riqish ham ovqatlanishga ta’sir qiladi.

⚠️ Ovqatni majburlash mumkin emas.

Ovqatlanish oralig‘i muhim

Bolaga tez-tez gazak berish (pechenye, konfet, chips va boshqalar) uning asosiy ovqatga bo‘lgan ochlik hissini yo‘qotadi. Shuning uchun ovqatlanishlar orasida kamida 2–3 soat tanaffus bo‘lishi tavsiya etiladi.

Faollik ishtahani oshiradi

Ko‘proq harakat qiladigan bolalarda ishtaha yaxshi bo‘ladi. Ochiq havoda sayr qilish, o‘yinlar, jismoniy faollik ovqat hazm qilish tizimini yaxshilaydi va ochlik hissini kuchaytiradi.

Oila bilan birga ovqatlanish foydali

Bolalar ko‘pincha kattalarga taqlid qiladi. Agar ota-ona va boshqa oila a’zolari bilan bir stol atrofida ovqatlansa, bola ham ovqatga qiziqishi oshadi.

Yangi ovqatlarni asta-sekin tanishtirish kerak

Ba’zi bolalar yangi ta’mga darhol ko‘nika olmaydi. Bir mahsulotni bir necha marta turli usulda berib ko‘rish tavsiya etiladi. Masalan, sabzavotni qaynatib, bug‘da pishirib yoki pyure shaklida berish mumkin.

Ovqatning ko‘rinishi ham muhim

Rang-barang sabzavotlar, mevalar va qiziqarli shaklda tayyorlangan taomlar bolalarda qiziqish uyg‘otadi. Masalan, sabzavotlardan kichik figurachalar yoki rangli salatlar tayyorlash mumkin.

Ovqat hazm qilish muammolari ham sabab bo‘lishi mumkin

Qabziyat, qorinda og‘riq, ichak faoliyatining buzilishi ham bolada ishtahaning kamayishiga olib keladi. Bunday holatda ovqat tarkibini qayta ko‘rib chiqish va shifokor bilan maslahatlashish kerak.

Vitamin va mikroelementlar yetishmasligi

Ba’zi bolalarda B guruhi vitaminlari, rux (sink) yoki temir yetishmovchiligi bo‘lsa ham ishtaha pasayishi kuzatiladi. Shu sababli bola ratsioni muvozanatli bo‘lishi muhim.

Oldini olish va maslahatlar

Ovqatni majburlamang — bola och bo‘lsa o‘zi talab qiladi. Ovqatlanish rejimi — 2 ta asosiy ovqat va 2 ta yengil tamaddi yetarli bo‘ladi. Shirinlik va sokni cheklang — ayniqsa ovqatdan oldin berilsa ishtahani kamaytiradi. Rivojlanishga mos porsiya bering — 1 yoshli bolaga kattalar porsiyasini bermaslik kerak. Tinchi joyda ovqatlantiring — televizor yoki telefon bolani chalg‘itmasligi kerak. Suyuqlik yetarli bo‘lsin — lekin ovqatdan oldin juda ko‘p suv ichirish tavsiya etilmaydi. Anemiya gumoni bo‘lsa — gemoglobin tekshirtiriladi va temir preparatlari shifokor tavsiyasiga ko‘ra beriladi. Ovqatni chiroyli va rangli ko‘rinishda tayyorlash — bolalarda ishtahani ochishga yordam beradi.

 Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?

— Ishtahasizlik 10–14 kundan ko‘proq davom etsa
— Bola keskin ozib ketayotgan bo‘lsa
— Qusish, ich ketishi yoki isitma qo‘shilsa
— Ovqat yeganda og‘riq paydo bo‘lsa
— Bola o‘sish va rivojlanishda orqada qolayotgandek ko‘rinsa