Piyoz va ko'k piyozning xususiyatlari

Piyoz haqida

1. Piyozning kelib chiqishi va tarixi

2. Piyozning kimyoviy tarkibi

Piyoz quyidagi foydali moddalarga boy:
C vitamini
B guruhi vitaminlari
Kaliy
Temir
Fosfor
Kalsiy
Antioksidantlar
Fitonsidlar (tabiiy antibiotik moddalar)
Piyoz tarkibidagi ushbu moddalar immunitetni mustahkamlaydi va organizmni turli kasalliklardan himoya qiladi.

3. Piyozning turlari

3.1 Oddiy piyoz (sariq piyoz)
Eng ko‘p ishlatiladigan tur. Ta’mi achchiqroq, uzoq saqlanadi.
3.2 Qizil piyoz
Sal shirinroq, salatlarga ko‘p qo‘shiladi. Antioksidantlarga boy.
3.3 Oq piyoz
Ta’mi yumshoq, suvli, tez buziladi.
3.4 Shalot piyoz
Mayda va xushbo‘y, ko‘proq oshpazlikda ishlatiladi.
3.5 Ko‘k piyoz (yashil piyoz)
Piyozning yosh barglari. Vitamin C va K ga juda boy.

4. KO‘K PIYOZ HAQIDA

Ko‘k piyoz — piyozning hali piyozboshi kattalashmagan yosh holati. U ayniqsa bahorda ko‘p iste’mol qilinadi.
Tarkibi:
Vitamin C
Vitamin K
Vitamin A
Foliy kislotasi
Temir
Kaliy
Ko‘k piyoz foydasi:
Immunitetni kuchaytiradi
Qonni tozalaydi
Yurak uchun foydali
Hazmni yaxshilaydi
Ko‘z salomatligini qo‘llab-quvvatlaydi

5. PIYOZNING FOYDALI XUSUSIYATLARI

5.1 Immunitetni oshiradi
Piyoz tarkibidagi vitamin C organizmni virus va shamollashdan himoya qiladi.
5.2 Yurak uchun foydali
Piyoz qon bosimini pasaytiradi va yurak kasalliklari xavfini kamaytiradi.
5.3 Antibakterial xususiyat
Piyoz tabiiy antibiotik hisoblanadi. Mikroblarni o‘ldiradi.
5.4 Qonni suyultiradi
Qon ivishini kamaytiradi, qon aylanishini yaxshilaydi.
5.5 Ovqat hazm qilishni yaxshilaydi
Ichak faoliyatini yaxshilaydi, qabziyatni kamaytiradi.
5.6 Teri va soch uchun foydali
Piyoz sharbati soch to‘kilishini kamaytiradi, terini tozalaydi.

6. PIYOZNING ZARARLI TOMONLARI

Ko‘p iste’mol qilinganda quyidagi muammolar bo‘lishi mumkin:
Oshqozonni bezovta qiladi
Gaz hosil qiladi
Og‘izdan hid keladi
Allergiya chaqirishi mumkin
Gastrit va yara kasalligida zararli
Qon bosimi juda past bo‘lsa ehtiyot bo‘lish kerak

7. PIYOZNING OZIQ-OVQATDAGI AHAMIYATI

Piyoz oshpazlikda eng muhim mahsulotlardan biridir. Sho‘rva, somsa, palov, salat, go‘shtli taomlar, souslar va ko‘plab milliy taomlarda ishlatiladi.

8. PIYOZ YETISHTIRISH

Iqlim:
Mo‘tadil iqlimda yaxshi o‘sadi.
Tuproq:
Unumdor, yumshoq tuproq kerak.
Ekish:
Urug‘ yoki piyozcha orqali ekiladi.
Sug‘orish:
Me’yorida, ortiqcha suv zarar.
Hosil:
3–5 oyda yetiladi.

9. PIYOZNI SAQLASH

10. XALQ TABOBATIDA PIYOZ

Piyoz qadimdan davo sifatida ishlatilgan:
Shamollashda piyoz sharbati
Yo‘talda asal + piyoz
Quloq og‘rig‘ida iliq piyoz
Soch to‘kilganda piyoz suvi

11. ILMIY TADQIQOTLAR

Zamonaviy ilmiy tadqiqotlar piyozda quyidagi moddalar borligini ko‘rsatgan:
Flavonoidlar
Antioksidantlar
Kversetin
Oltingugurt birikmalari
Ular saraton, yurak kasalligi va yallig‘lanishga qarshi kurashadi.

Piyoz — inson hayotida muhim o‘rin tutadigan foydali sabzavot. U oziq-ovqat, dorivor va profilaktik xususiyatlarga ega. To‘g‘ri va me’yorida iste’mol qilinganda sog‘liq uchun katta foyda beradi. Ko‘k piyoz esa vitaminlarga boy bo‘lib, ayniqsa bahorda organizmni mustahkamlaydi.