Temir yetishmovchiligida nima yeyish kerak?

TO‘LIQ QO‘LLANMA VA TO‘G‘RI OVQATLANISH SIRLARI

Temir yetishmovchiligi bugungi kunda eng ko‘p uchraydigan sog‘liq muammolaridan biridir. Ayniqsa ayollar, homiladorlar, o‘sayotgan bolalar va tez charchaydigan insonlarda bu holat tez-tez kuzatiladi. Organizmda temir miqdori kamayganda, qon tarkibidagi gemoglobin pasayadi va natijada tana a’zolariga kislorod yetarli miqdorda yetib bormaydi. Bu esa umumiy holsizlik, bosh aylanishi va energiya pasayishiga olib keladi.
Ushbu maqolada temir yetishmovchiligi sabablari, alomatlari va eng muhimi — qanday oziq-ovqatlar orqali temirni tabiiy ravishda oshirish mumkinligi haqida batafsil ma’lumot beramiz.

TEMIR NIMA UCHUN MUHIM?

Temir organizmda bir nechta muhim vazifalarni bajaradi. U gemoglobin tarkibiga kiradi va kislorodni o‘pkadan butun tanaga tashiydi. Bundan tashqari, temir mushaklar faoliyati, immun tizimi kuchi va miya faoliyati uchun ham zarur hisoblanadi. Temir yetarli bo‘lmasa, inson o‘zini lohas, uyquchan va kuchsiz his qiladi.
Temir moddasi ayniqsa ayollar uchun muhim, chunki hayz ko‘rish jarayonida organizm ma’lum miqdorda qon yo‘qotadi. Homiladorlik davrida esa temirga ehtiyoj yanada ortadi, chunki ona organizmi nafaqat o‘zi, balki bola uchun ham qon ishlab chiqaradi.

TEMIR YETISHMOVCHILIGI BELGILARI

Temir yetishmovchiligi asta-sekin rivojlanadi. Dastlab alomatlar sezilmasligi mumkin, ammo vaqt o‘tishi bilan quyidagi belgilar paydo bo‘ladi: Doimiy charchoq va tez holdan toyish Teri oqarishi va rangparlik Bosh aylanishi va bosh og‘rishi Yurak urishining tezlashishi Nafas qisishi Tirnoqlarning mo‘rtlashishi Soch to‘kilishi Agar bu belgilar uzoq davom etsa, albatta qon tahlili topshirish va shifokor bilan maslahatlashish zarur.

TEMIRGA BOY MAHSULOTLAR

Temir ikki xil shaklda uchraydi: gem temir va no-gem temir. Gem temir hayvon mahsulotlarida bo‘ladi va organizm tomonidan oson o‘zlashtiriladi. No-gem temir esa o‘simlik mahsulotlarida uchraydi va biroz sekinroq singadi.

GEM TEMIR MANBALARI (ENG YAXSHI SINGADI)

Qizil go‘sht

Mol va qo‘y go‘shti temirga juda boy. Ayniqsa jigar mahsuloti temir miqdori bo‘yicha yetakchi hisoblanadi. Haftasiga 2–3 marta me’yorida iste’mol qilish foydali.

Jigar

Mol yoki tovuq jigari temir ombori hisoblanadi. Unda nafaqat temir, balki B guruhi vitaminlari ham mavjud.
Baliq va dengiz mahsulotlari Baliq organizmga yengil hazm bo‘ladigan temir beradi. Ayniqsa midiya va qisqichbaqasimon mahsulotlar temirga boy.

NO-GEM TEMIR MANBALARI (O‘SIMLIK MAHSULOTLARI)

Dukkaklilar

No‘xat, loviya, mosh, yasmiq temirga boy o‘simlik manbalaridir. Ularni sho‘rva yoki salat ko‘rinishida iste’mol qilish mumkin.

Yashil bargli sabzavotlar

Ismaloq, brokkoli, rukola kabi sabzavotlar temir va boshqa antioksidantlarga boy.

Yong‘oqlar va urug‘lar

Bodom, pista, qovoq urug‘i va kungaboqar urug‘i organizmga foydali temir manbai hisoblanadi.

Quritilgan mevalar

Quritilgan o‘rik, mayiz va xurmo temir miqdorini oshirishda yordam beradi.

TEMIRNI YAXSHI SINGDIRISH SIRLARI

Temirni faqat iste’mol qilish yetarli emas. Uni to‘g‘ri singdirish ham muhim. Vitamin C bilan birga iste’mol qilish
Vitamin C temir o‘zlashtirilishini bir necha barobar oshiradi. Shuning uchun temirga boy taom bilan birga quyidagilarni qo‘shish tavsiya etiladi:
Limon Apelsin Kivi Pomidor Bulg‘or qalampiri Masalan, go‘shtli ovqat yoniga limonli salat qo‘shish juda foydali.

NIMALARDAN SAQLANISH KERAK?

KUNLIK NAMUNAVIY OVQATLANISH REJASI

Nonushta:

Tushlik:

Kechki ovqat:

TEMIR TABLETKALARI HAQIDA

Agar temir darajasi juda past bo‘lsa, shifokor maxsus temir preparatlarini tavsiya qiladi. Ammo o‘zboshimchalik bilan dori ichish mumkin emas, chunki ortiqcha temir ham organizmga zarar yetkazishi mumkin.