Kurkuma (zarchava)ning foyda va zararlari

KURKUMA HAQIDA UMUMIY MA’LUMOT

Kurkuma — qadimdan dorivor va ziravor o‘simlik sifatida ishlatiladigan, yorqin sariq rangli ildizpoyaga ega o‘simlik hisoblanadi. U zanjabildoshlar oilasiga mansub bo‘lib, asosan issiq iqlimli hududlarda o‘sadi. Kurkuma ko‘proq Hindiston, Janubi-Sharqiy Osiyo va tropik mintaqalarda yetishtiriladi, ammo bugungi kunda u butun dunyoda mashhur tabiiy dorivor mahsulot sifatida tanilgan. Kurkumaning asosiy qiymati uning tarkibidagi kurkumin moddasi bilan bog‘liq bo‘lib, aynan shu modda unga kuchli yallig‘lanishga qarshi, antioksidant va shifobaxsh xususiyat beradi. Kurkuma nafaqat oshxona ziravori, balki xalq tabobati, kosmetologiya va sog‘lom turmush tarzida ham keng qo‘llanadi.
Kurkuma ko‘p yillik o‘simlik bo‘lib, uning eng foydali qismi — yer ostida o‘sadigan ildizpoyasidir. Ildiz quritilib, maydalanib kukun holiga keltiriladi va ziravor sifatida ishlatiladi. U o‘ziga xos hid va biroz achchiq ta’mga ega. Kurkuma tabiiy rang beruvchi sifatida ham qadimdan ishlatilgan. U ovqatlarga nafaqat rang va ta’m, balki foyda ham qo‘shadi.

KURKUMANING FOYDALARI

Kurkuma inson organizmi uchun juda foydali tabiiy mahsulot hisoblanadi. U kuchli yallig‘lanishga qarshi xususiyatga ega bo‘lib, bo‘g‘im og‘riqlari va ichki yallig‘lanishlarda yordam berishi mumkin. Kurkuma antioksidantlarga boy bo‘lgani sababli organizmni erkin radikallardan himoya qiladi va qarish jarayonini sekinlashtirishga yordam beradi. U immunitetni mustahkamlab, organizmni turli kasalliklarga qarshi chidamli qiladi. Kurkuma hazm tizimini yaxshilaydi, oshqozon faoliyatini qo‘llab-quvvatlaydi va ichak faoliyatini tartibga soladi.
Kurkuma yurak va qon tomir tizimi uchun ham foydali bo‘lib, qon aylanishini yaxshilaydi va yomon xolesterinni kamaytirishga yordam berishi mumkin. U jigar faoliyatini qo‘llab-quvvatlab, organizmni tozalashga ko‘maklashadi. Kurkuma teri uchun ham foydali bo‘lib, yallig‘lanishni kamaytiradi, terini tiniqlashtiradi va tabiiy yorqinlik beradi. U shamollashda, yo‘talda va tomoq og‘rig‘ida ham foydali bo‘lishi mumkin. Kurkuma moddalar almashinuvini yaxshilab, vazn nazoratida ham yordam berishi mumkin. Shu sababli u sog‘lom ovqatlanishda muhim o‘rin tutadi.

KURKUMANING ZARARLARI

Kurkuma foydali bo‘lsa ham, uni haddan ortiq iste’mol qilish ayrim nojo‘ya ta’sirlarga olib kelishi mumkin. Juda ko‘p iste’mol qilinganda oshqozon bezovtaligi, achishish yoki ko‘ngil aynishi paydo bo‘lishi mumkin. Ba’zi odamlarda allergik reaksiya kuzatilishi ehtimoli bor. Kurkuma qonni suyultiruvchi xususiyatga ega bo‘lgani sababli qon ketishga moyil insonlar ehtiyotkorlik bilan iste’mol qilishlari kerak. O‘t pufagida tosh bo‘lganlar uchun ko‘p miqdorda iste’mol qilish tavsiya etilmaydi. Homilador ayollar kurkumani ortiqcha miqdorda ishlatmasliklari kerak.
Kurkuma ayrim dorilar bilan mos kelmasligi mumkin, ayniqsa qon suyultiruvchi dorilar bilan ehtiyot bo‘lish zarur. Me’yoridan ortiq iste’mol qilish bosh aylanishi yoki ich ketishga olib kelishi mumkin. Shuning uchun kurkumani foydali bo‘lsa ham, me’yorida iste’mol qilish muhim hisoblanadi.

QAYSI KASALLIKLARGA FOYDALI

Kurkuma ko‘plab kasalliklarda yordamchi tabiiy vosita sifatida ishlatiladi. U yallig‘lanish bilan bog‘liq kasalliklarda foydali bo‘lishi mumkin. Bo‘g‘im og‘rig‘i va artritda yengillik berishi mumkin. Shamollash va yo‘talda organizmni qo‘llab-quvvatlaydi. Hazm tizimi buzilishida foydali bo‘lishi mumkin. Jigar faoliyatini yaxshilashda yordam beradi. Immunitet pasayganda organizmni mustahkamlaydi. Yurak va qon tomir kasalliklarida yordamchi bo‘lishi mumkin. Teri muammolarida yallig‘lanishni kamaytiradi. Moddalar almashinuvi sust bo‘lsa, uni faollashtirishga yordam beradi. Ba’zi hollarda qand miqdorini nazorat qilishda ham yordamchi bo‘lishi mumkin. Ammo kurkuma dori vositasi emas, balki tabiiy qo‘llab-quvvatlovchi mahsulot hisoblanadi.

EHTIYOT CHORALARI

Kurkuma iste’mol qilganda me’yorni saqlash muhim. Uni haddan ortiq ishlatish tavsiya etilmaydi. Oshqozoni sezgir insonlar oz miqdordan boshlashlari kerak. Homilador va emizikli ayollar shifokor bilan maslahatlashib iste’mol qilganlari ma’qul. Qon suyultiruvchi dorilar ichadiganlar ehtiyot bo‘lishlari zarur. O‘t pufagi muammosi borlar ko‘p iste’mol qilmasliklari kerak. Allergiya kuzatilsa darhol to‘xtatish zarur. Kurkumani quruq va salqin joyda saqlash kerak. Sifatli va tabiiy mahsulot tanlash muhim. Eng asosiy qoida — me’yor va ehtiyotkorlikdir.

Kurkuma — foydali, dorivor va tabiiy shifobaxsh xususiyatlarga ega o‘simlik bo‘lib, u immunitetni mustahkamlaydi, yallig‘lanishni kamaytiradi va umumiy sog‘liqni qo‘llab-quvvatlaydi. U yurak, jigar, hazm tizimi va teri uchun foydali bo‘lishi mumkin. Shu bilan birga, uni to‘g‘ri va me’yorida iste’mol qilish juda muhim. Kurkuma dori bo‘lmasa ham, sog‘lom turmush tarzida kuchli tabiiy yordamchi hisoblanadi. To‘g‘ri foydalanilganda u organizmga foyda, kuch va himoya beradi.