Tvorogning foydali va zararli tomonlari
Tvorog
Tvorog (suzma) — sutdan tayyorlanadigan juda to‘yimli mahsulot bo‘lib, u ko‘plab foydali xususiyatlarga ega. Avvalo, tvorog oqsilga juda boy bo‘lib, mushaklar va suyaklar mustahkamlanishiga yordam beradi. Tarkibidagi kaltsiy va fosfor tishlar hamda suyaklar uchun foydali, ayniqsa bolalar va keksalar uchun muhim. Tvorog oshqozonga yengil hazm bo‘ladi va ichak faoliyatini yaxshilaydi. Unda B guruhi vitaminlari ko‘p bo‘lib, asab tizimini tinchlantirishga yordam beradi. Sport bilan shug‘ullanuvchilar uchun energiya manbai hisoblanadi. Kam yog‘li tvorog parhezda bo‘lganlar uchun juda mos keladi. U qon bosimini me’yorda ushlab turishga yordam beradi. Immunitetni mustahkamlovchi foydali moddalarni o‘z ichiga oladi. Tvorog teri va soch salomatligi uchun ham foydalidir. Homilador ayollar uchun ham muhim mahsulot hisoblanadi.
Shu bilan birga, tvorogning zararli tomonlari ham bo‘lishi mumkin. Juda ko‘p miqdorda iste’mol qilish buyraklarga yuk bo‘lishi mumkin, chunki unda oqsil ko‘p. Yog‘li tvorogni haddan tashqari iste’mol qilish xolesterin miqdorini oshirishi mumkin. Laktozani ko‘tara olmaydigan odamlarda qorin dam bo‘lishi yoki noqulaylik keltirib chiqaradi. Yaroqlilik muddati o‘tgan tvorog zaharlanishga olib kelishi mumkin. Tuzli tvorog qon bosimi yuqori bo‘lganlar uchun zararli. Shuning uchun tvorogni me’yorida va sifatlisini iste’mol qilish tavsiya etiladi.
tvorog (suzma)ning barcha foydali va zararli xususiyatlari misollar bilan batafsil yozib berilgan:
Foydali xususiyatlari (misollar bilan):
1. Oqsilga boy — masalan, sport bilan shug‘ullanuvchilar mashqdan keyin tvorog yesa, mushaklari tezroq tiklanadi.
2. Kaltsiy manbai — bolalarda suyaklar mustahkam bo‘lishi, keksalarda esa suyak mo‘rtlashuvining oldini oladi.
3. Tishlar uchun foydali — muntazam iste’mol qilinganda tishlar kam sinadi.
4. Oshqozonga yengil — gastriti bo‘lgan odamlar nonushtada oz miqdorda yesa, og‘irlik sezilmaydi.
5. Asab tizimini tinchlantiradi — stress paytida tvorog yeyish uyquni yaxshilaydi.
6. Immunitetni kuchaytiradi — tez-tez shamollaydigan odamlar uchun foydali.
7. Parhezbop mahsulot — vazn tashlamoqchi bo‘lganlar yog‘siz tvorog iste’mol qiladi.
8. Qon bosimini me’yorlashtiradi — yurak-qon tomir muammosi bo‘lganlar uchun foydali.
9. Teri va sochni mustahkamlaydi — masalan, sochi tez to‘kiladiganlar foydasini sezadi.
10. Homiladorlar uchun muhim — ona va homila suyaklari sog‘lom rivojlanadi.
Zararli tomonlari (misollar bilan):
1. Ortiqcha oqsil buyrakka zarar — buyrak kasalligi bor odam ko‘p yesa, ahvoli og‘irlashadi.
2. Yog‘li tvorog xolesterinni oshiradi — yurak xastaligi borlar ehtiyot bo‘lishi kerak.
3. Laktoza muammosi — laktozani ko‘tarmaydiganlarda qorin dam bo‘ladi.
4. Yaroqsiz tvorog zaharlaydi — muddati o‘tgan tvorogdan ich ketishi kuzatiladi.
5. Tuzli tvorog bosimni oshiradi — gipertoniya bilan og‘riganlar uchun zararli.
Tarkibi va kaloriyasi:
1. Oqsil:
Tvorog juda boy oqsil manbai bo‘lib, 100 grammi tarkibida taxminan 16–18 g oqsil mavjud. Bu mushaklarni rivojlantirish va organizmni to‘yintirish uchun juda muhim.
2. Yog‘:
Tvorogning yog‘ miqdori turiga qarab farqlanadi:
Yog‘siz tvorog: 0,5–2 g yog‘
Kam yog‘li tvorog: 5–9 g yog‘
Yog‘li tvorog: 18–20 g yog‘
3. Uglevodlar:
100 gramm tvorogda odatda 2–4 g uglevod bo‘ladi, asosan laktoza shaklida.
4. Kaloriya:
Yog‘siz tvorog: 80–100 kcal/100 g
Kam yog‘li tvorog: 120–140 kcal/100 g
Yog‘li tvorog: 200–230 kcal/100 g
Qo‘shimcha ma’lumot:
Tvorogning vitaminlari: B1, B2, B6, PP, A, D vitaminlariga boy.
Minerallari: Kaltsiy, fosfor, magniy, temir.
