Bulg'or qalampiri (balgar)ning foydali tomonlari
Bo'lim: Taomlanish
1. KELIB CHIQISHI VA TARIXI
Bulg‘or qalampirining vatani Markaziy va Janubiy Amerika hisoblanadi. Uni qadimgi mayya va atsteklar yetishtirgan. 15-asrda Yevropaga olib kelingan va keyinchalik butun dunyoga tarqalgan. Bulg‘oriyada keng yetishtirilgani sababli “bulg‘or qalampiri” nomi bilan mashhur bo‘lgan.
Bulg‘or qalampiri (Capsicum annuum) — dunyoda keng tarqalgan, vitaminlarga boy va juda foydali sabzavot hisoblanadi. U rang-barang (qizil, yashil, sariq, to‘q sariq) bo‘lib, oziq-ovqatda keng qo‘llanadi. Bulg‘or qalampiri shirin ta’mi, xushbo‘yligi va foydali moddalariga ko‘ra sog‘lom ovqatlanishda muhim o‘rin tutadi.
2. BOTANIK TAVSIFI
Oila: SolanaceaeIlmiy nomi: Capsicum annuum
O‘simlik turi: bir yillik
Bo‘yi: 40–80 sm
Barglari: yashil, keng
Gullari: oq
Mevasi: ichi bo‘sh, ko‘p urug‘li
Ranglari: yashil, qizil, sariq, to‘q sariq
3. BULG‘OR QALAMPIRINING TURLARI
3.1 Yashil qalampirHali to‘liq pishmagan, biroz achchiqroq.
3.2 Qizil qalampir
To‘liq pishgan, vitamin C juda ko‘p.
3.3 Sariq qalampir
Shirinroq, yumshoq ta’mli.
3.4 To‘q sariq qalampir
Beta-karotin ko‘p, ko‘z uchun foydali.
4. TARKIBI
Bulg‘or qalampiri quyidagi moddalarga boy:Vitamin C (juda ko‘p)
Vitamin A
Vitamin E
Vitamin B6
Kaliy
Temir
Magniy
Antioksidantlar
Beta-karotin
5. FOYDALI XUSUSIYATLARI
5.1 Immunitetni kuchaytiradiVitamin C organizmni viruslardan himoya qiladi.
5.2 Ko‘z uchun foydali
Beta-karotin ko‘rish qobiliyatini qo‘llab-quvvatlaydi.
5.3 Yurak uchun foydali
Qon aylanishini yaxshilaydi, yurakni himoya qiladi.
5.4 Teri uchun foydali
Teri sog‘lom va chiroyli bo‘lishiga yordam beradi.
5.5 Antioksidant manbai
Hujayralarni qarishdan himoya qiladi.
5.6 Ovqat hazm qilishni yaxshilaydi
Ichak faoliyatini yaxshilaydi.
5.7 Ozishga yordam beradi
Kam kaloriyali sabzavot.
6. ZARARLI TOMONLARI
Ko‘p iste’mol qilinsa:Oshqozonni bezovta qilishi mumkin
Allergiya bo‘lishi mumkin
Gastritda ehtiyot
Ich ketish bo‘lishi mumkin
7. OZIQ-OVQATDAGI AHAMIYATI
Bulg‘or qalampiri:Salatlar
Qovurma
Dimlama
Sho‘rva
To‘ldirilgan qalampir
Marinad
Parhez ovqatlar
da keng ishlatiladi.
8. YETISHTIRISH
Iqlim:Issiq iqlimda yaxshi o‘sadi.
Tuproq:
Unumdor va yumshoq.
Ekish:
Ko‘chat orqali.
Sug‘orish:
Doimiy, lekin ortiqcha emas.
Hosil:
3–4 oyda yetiladi.
9. SAQLASH
MuzlatkichdaQuruq joyda
1–2 hafta saqlanadi
Muzlatib ham saqlash mumkin
10. XALQ TABOBATIDA
Immunitetni oshiradiShamollashda foydali
Qon aylanishini yaxshilaydi
Hazmni yaxshilaydi
11. ILMIY TADQIQOTLAR
Bulg‘or qalampiridagi antioksidantlar:Yurak kasalliklari xavfini kamaytiradi
Saraton xavfini pasaytiradi
Immunitetni oshiradi
Qarishni sekinlashtiradi
Bulg‘or qalampiri — vitaminlarga boy, sog‘lom ovqatlanishda muhim o‘rin tutadigan foydali sabzavot. Me’yorida iste’mol qilinganda immunitet, yurak, ko‘z va umumiy sog‘liq uchun foydali.
Teglar:
# Bulg'or qalampir
