Ko'k piyozning xususiyatlari
Bo'lim: Salomatlik
Tarkibi
Ko‘k piyoz (yashil piyoz) juda foydali sabzavot bo‘lib, kundalik ovqatlanishda tez-tez ishlatiladi. Uning asosiy xususiyatlari quyidagilardan iborat:
Ko‘k piyoz organizmni vitaminlar bilan boyitadi, ayniqsa C vitamini ko‘p bo‘lib, immunitetni mustahkamlaydi. U A vitamini tufayli ko‘z salomatligini yaxshilaydi va terini sog‘lom saqlaydi. Tarkibidagi K vitamini qon ivishini yaxshilaydi va suyaklar uchun foydali.
Shamollashda
Ko‘k piyoz antibakterial va antiseptik xususiyatga ega, shamollash va gripp paytida foyda beradi. U ishtahani ochadi, ovqat hazm qilishni yaxshilaydi va ichak faoliyatini rag‘batlantiradi. Oshqozon shirasi ajralishini kuchaytirib, ovqatning yaxshi hazm bo‘lishiga yordam beradi.
Qon aylanish tizimini yaxshilashda
Bu sabzavot qon aylanishini yaxshilaydi, xolesterinni kamaytirishga yordam beradi va yurak-qon tomir tizimi uchun foydalidir. Tarkibidagi kaliy yurak faoliyatini qo‘llab-quvvatlaydi. Ko‘k piyoz qon bosimini me’yorlashtirishga ham yordam berishi mumkin.
Ko‘k piyoz kam kaloriyali, parhez tutayotganlar uchun juda mos. U organizmdan toksinlarni chiqarishga yordam beradi. Shuningdek, yengil siydik haydovchi xususiyatga ega.
Ko‘k piyozni haddan tashqari ko‘p iste’mol qilish oshqozoni sezgir odamlarda qorin dam bo‘lishi yoki jig‘ildon qaynashiga olib kelishi mumkin, shuning uchun me’yorida iste’mol qilish tavsiya etiladi.
Ko‘k piyozning vitaminlari va minerallari
Ko‘k piyoz C vitaminiga juda boy bo‘lib, immunitetni mustahkamlaydi va shamollashdan himoya qiladi. A vitamini (beta-karotin) ko‘rish qobiliyatini yaxshilaydi, teri va shilliq qavatlarni sog‘lom saqlaydi. K vitamini suyaklarni mustahkamlaydi va qon ivishida muhim rol o‘ynaydi. B guruhi vitaminlari (B1, B2, B6) asab tizimini qo‘llab-quvvatlaydi va moddalar almashinuvini yaxshilaydi. Tarkibida kaliy, kalsiy, magniy, temir va fosfor mavjud bo‘lib, yurak, suyak va qon uchun foydalidir.
Ko‘k piyozning foydalari
Ko‘k piyoz organizmni mikroblardan himoya qiladi, yallig‘lanishga qarshi ta’sir ko‘rsatadi. Ovqat hazm qilishni yaxshilab, ich qotishini kamaytiradi. Qon aylanishini faollashtiradi, xolesterin miqdorini pasaytirishga yordam beradi. Yurak-qon tomir kasalliklari xavfini kamaytiradi. Qon tarkibini yaxshilab, kamqonlikning oldini olishda foyda beradi. Ishtahani ochadi va ovqatdan yaxshi energiya olishga yordam beradi. Parhezda yurganlar uchun qulay, chunki u kam kaloriyali.
Ko‘k piyozning zararli tomonlari
Haddan tashqari ko‘p iste’mol qilinganda oshqozon shilliq qavatini bezovta qilishi mumkin. Gastrit, oshqozon yarasi yoki jigar kasalligi bor odamlar ehtiyot bo‘lishi kerak. Ba’zi odamlarda allergik reaksiya yoki qorin dam bo‘lishi kuzatiladi. Qon bosimi juda past bo‘lgan kishilar ko‘p iste’mol qilmasligi tavsiya etiladi.
Iste’mol qilish bo‘yicha maslahat
Ko‘k piyozni yangi holda iste’mol qilish eng foydali. Uni salat, sho‘rva, tuxumli taomlar va ovqatlarga qo‘shish mumkin. Kuniga me’yorida — 30–50 gramm atrofida iste’mol qilish yetarli hisoblanadi.
Ko‘k piyozning tarkibidagi faol moddalar
Ko‘k piyozda fitonsidlar ko‘p bo‘lib, ular bakteriya va viruslarni yo‘q qilish xususiyatiga ega. Flavonoidlar va antioksidantlar hujayralarni qarishdan himoya qiladi. Xlorofill moddasi qon tozalashga yordam beradi va gemoglobin miqdorini oshirishda foydalidir. Efir moylari esa ko‘k piyozga o‘ziga xos hid va shifobaxsh ta’sir beradi.
Immunitet va shamollashda foydasi
Ko‘k piyoz muntazam iste’mol qilinganda organizmning himoya kuchini oshiradi. Yo‘tal, tomoq og‘rig‘i va burun bitishida foyda beradi. Asal bilan aralashtirib iste’mol qilinsa, tabiiy antibiotik vazifasini bajaradi.
Qon va kamqonlikda
Tarkibidagi temir va xlorofill qon ishlab chiqarishni qo‘llab-quvvatlaydi. Kamqonlikda foydali bo‘lsa-da, uni C vitaminiga boy mahsulotlar bilan birga yeyish temirning yaxshi so‘rilishini ta’minlaydi.
Ovqat hazm qilish tizimiga ta’siri
Ko‘k piyoz ichak peristaltikasini yaxshilaydi, foydali bakteriyalar ko‘payishiga yordam beradi. Yengil gijja haydovchi xususiyatga ham ega. Biroq oshqozoni nozik odamlarda achishish keltirib chiqarishi mumkin.
Teri, soch va tirnoqlar uchun
Ko‘k piyoz tarkibidagi oltingugurt birikmalari soch ildizlarini mustahkamlaydi. Teridagi yallig‘lanish va mayda yaralarning bitishiga yordam beradi. Tirnoqlarni qattiqlashtiradi.
Homilador va emizikli ayollar uchun
Me’yorida iste’mol qilinganda foydali: folat (B9) homila rivoji uchun zarur. Ammo ko‘p yeyilsa ko‘ngil aynishi yoki jig‘ildon qaynashini kuchaytirishi mumkin, shuning uchun ehtiyotkorlik zarur.
Xalq tabobatida
Ko‘k piyoz sharbati hasharot chaqishida qichishishni kamaytirish uchun surtiladi. Sovuqda muzlashni oldini olish uchun oyoqqa surtib, paypoq kiyish odati ham bor (xalqona usul).
Saqlash va tanlash
Yangi ko‘k piyoz barglari och yashil, shirador va so‘lib qolmagan bo‘lishi kerak. Muzlatkichda nam matoga o‘rab saqlansa, foydali xususiyatlari uzoqroq saqlanadi.
Teglar:
# Ko'k piyoz
