Lavlagi (qizilcha)ning foydalari

Bo'lim: Salomatlik

1. LAVLAGINING KELIB CHIQISHI VA TARIXI

Lavlagining vatani O‘rta Yer dengizi hududi hisoblanadi. Dastlab faqat barglari iste’mol qilingan, keyinchalik ildiz qismi ham ishlatila boshlagan. Qadimgi rimliklar lavlagini dorivor o‘simlik sifatida qo‘llagan. O‘rta asrlarda esa u butun Yevropaga tarqalgan. Hozir lavlagi dunyoning ko‘p mamlakatlarida yetishtiriladi.

Lavlagi (Beta vulgaris) — qadimdan oziq-ovqat va dorivor o‘simlik sifatida ishlatiladigan foydali ildizmeva hisoblanadi. Lavlagi tarkibida vitaminlar, minerallar, antioksidantlar va organizm uchun zarur biologik faol moddalar ko‘p. U nafaqat ovqat sifatida, balki xalq tabobatida ham keng qo‘llanadi. Lavlagi qon uchun foydali sabzavot sifatida mashhur.

2. LAVLAGINING BOTANIK TAVSIFI

Oila: Amaranthaceae
Ilmiy nomi: Beta vulgaris
O‘simlik turi: ikki yillik
Ildizi: qizil, dumaloq yoki cho‘zilgan
Barglari: keng, yashil yoki qizg‘ish
Gullari: mayda, yashil
Urug‘i: mayda donador
Lavlagi birinchi yili ildizmeva hosil qiladi, ikkinchi yili urug‘ beradi.

3. LAVLAGI TURLARI

3.1 Qizil lavlagi
Eng mashhur turi. Oziq-ovqatda ishlatiladi.
3.2 Shakar lavlagi
Asosan shakar ishlab chiqarish uchun yetishtiriladi.
3.3 Ozuqa lavlagi
Chorva uchun yem sifatida ishlatiladi.
3.4 Bargli lavlagi (Mangold)
Barglari iste’mol qilinadi, vitaminlarga boy.

4. LAVLAGINING TARKIBI

Lavlagi quyidagi foydali moddalarga boy:
Vitamin B guruhi
Vitamin C
Foliy kislotasi
Temir
Kaliy
Magniy
Kalsiy
Antioksidantlar
Betanin pigmenti

5. LAVLAGINING FOYDALI XUSUSIYATLARI

5.1 Qon uchun foydali
Gemoglobinni oshirishga yordam beradi, kamqonlikda foydali.
5.2 Yurak uchun foydali
Qon bosimini pasaytiradi, qon aylanishini yaxshilaydi.
5.3 Jigarni tozalaydi
Jigar faoliyatini yaxshilaydi, toksinlarni chiqaradi.
5.4 Immunitetni kuchaytiradi
Organizmni kasalliklarga qarshi himoya qiladi.
5.5 Ovqat hazm qilishni yaxshilaydi
Ichak faoliyatini yaxshilaydi, qabziyatni kamaytiradi.
5.6 Antioksidant manbai
Hujayralarni qarishdan himoya qiladi.
5.7 Sportchilar uchun foydali
Energiya beradi, chidamlilikni oshiradi.

6. LAVLAGINING ZARARLI TOMONLARI

Ko‘p iste’mol qilinsa:
Qand miqdori bor (diabetda ehtiyotkorlik bilan)
Buyrak toshi bo‘lganlarda zararli bo‘lishi mumkin
Ich ketish chaqirishi mumkin
Allergiya bo‘lishi mumkin
Qon bosimi juda past bo‘lsa ehtiyotkorlik bilan

7. LAVLAGINING OZIQ-OVQATDAGI AHAMIYATI

Lavlagi quyidagi taomlarda ishlatiladi:
Salatlar (vinaigret)
Sho‘rvalar (borsh)
Sharbat
Marinad
Qovurma
Parhez ovqatlar

8. LAVLAGI SHARBATI

Lavlagi sharbati juda foydali:
Qonni tozalaydi
Qon bosimini tushiradi
Energiya beradi
Jigarni tozalaydi
Sportchilarga foydali
Kuniga 100–200 ml ichish tavsiya etiladi.

9. LAVLAGI YETISHTIRISH

Iqlim:
Mo‘tadil iqlimda yaxshi o‘sadi.
Tuproq:
Unumdor, yumshoq tuproq.
Ekish:
Urug‘ orqali.
Sug‘orish:
Doimiy, lekin ortiqcha emas.
Hosil:
3–4 oyda yetiladi.

10. LAVLAGINI SAQLASH

Salqin joyda
Quruq holda
Qum ichida saqlash mumkin
Muzlatkichda uzoq turadi

11. XALQ TABOBATIDA LAVLAGI

Kamqonlikda lavlagi sharbati
Jigar kasalligida foydali
Ich qotishda yordam beradi
Shamollashda immunitetni oshiradi
Qon bosimida foydali

12. ILMIY TADQIQOTLAR

Lavlagi tarkibidagi betanin va antioksidantlar:
Yurak kasalliklari xavfini kamaytiradi
Saraton xavfini pasaytiradi
Qon aylanishini yaxshilaydi
Yallig‘lanishni kamaytiradi

Lavlagi — juda foydali va oziq-ovqat hamda dorivor ahamiyatga ega sabzavot. U qon, yurak, jigar va immunitet uchun muhim. Me’yorida iste’mol qilinganda sog‘liq uchun katta foyda beradi.

Teglar: # Lavlagi

O'xshash maqolalar

Yosh bolalarda diatez sabablari

Turshak (o'rik qoqi) sining salomatlik uchun foydalari

Zuluk bilan davolashning foyda va zararlari haqida

Rayhonning xususiyatlari

Lavlagining xususiyatlari

Och tanda - sog'lom aql!