Ofsiyanka (suli yormasi) ning xususiyatlari
Foydali jihatlari
Ofsiyanka (suli bo‘tqasi) — eng foydali don mahsulotlaridan biri bo‘lib, uning xususiyatlari juda keng va xilma-xildir. Ofsiyanka tarkibida murakkab uglevodlar ko‘p bo‘lgani sababli organizmni sekin va barqaror energiya bilan ta’minlaydi, bu esa kun davomida quvvatni saqlab turishga yordam beradi. Undagi beta-glyukan deb ataluvchi eriydigan tolalar qondagi yomon xolesterin (LDL) miqdorini kamaytiradi va yurak-qon tomir kasalliklari xavfini pasaytiradi. Ofsiyanka ichaklar faoliyatini yaxshilab, foydali bakteriyalar ko‘payishiga yordam beradi va ich qotishining oldini oladi.
Qandli diabetda
Bu mahsulot qandli diabet bilan og‘riganlar uchun ham foydali, chunki u glyukemik indeksni pastroq saqlaydi va qondagi shakar darajasining keskin ko‘tarilishiga yo‘l qo‘ymaydi. Ofsiyanka uzoq vaqt to‘qlik hissini berib, ortiqcha ovqatlanishni kamaytiradi va vazn nazoratida muhim rol o‘ynaydi. Tarkibidagi magniy va kaliy yurak urishini me’yorlashtiradi hamda qon bosimini barqaror ushlab turishga yordam beradi. Temir moddasi qon hosil bo‘lishida ishtirok etib, kamqonlikning oldini olishga xizmat qiladi.Vitaminlar
Ofsiyanka B1, B2 va B6 vitaminlariga boy bo‘lib, asab tizimini mustahkamlaydi, stress va asabiylikni kamaytiradi. U teri, soch va tirnoqlar salomatligi uchun ham foydali bo‘lib, terining silliq va sog‘lom bo‘lishiga yordam beradi. Ofsiyanka oshqozon shilliq qavatini himoya qiladi, gastrit va oshqozon yonishi kabi muammolarda yengillik beradi. Bolalar, homilador ayollar va keksalar uchun oson hazm bo‘ladigan foydali nonushta hisoblanadi.
Shu bilan birga, ofsiyankani me’yoridan ortiq iste’mol qilish zararli bo‘lishi mumkin. Juda ko‘p yeyilganda qorinda dam bo‘lishi, gaz to‘planishi yoki ich qotishi kuzatiladi. Gluten (kleykovina)ga sezgir odamlarda allergik reaksiya yoki hazm muammolari keltirib chiqarishi mumkin. Tayyor, tez pishadigan va shakar qo‘shilgan ofsiyankalar foydali xususiyatlarini yo‘qotib, aksincha semirishga olib kelishi mumkin. Shuning uchun ofsiyankani tabiiy, qo‘shimchasiz holda va me’yorida iste’mol qilish eng foydali hisoblanadi.
Suli bo‘tqasi qadimdan sog‘lom ovqatlanishda muhim o‘rin egallagan mahsulot hisoblanadi.
U nafaqat nonushta uchun, balki parhez taom sifatida ham keng qo‘llaniladi. Suli tarkibida antioksidantlar mavjud bo‘lib, ular organizmni erkin radikallardan himoya qiladi va erta qarish jarayonini sekinlashtiradi. Ayniqsa avenantramidlar deb ataluvchi antioksidantlar yurak salomatligi uchun juda foydali.
Suli bo‘tqasi oshqozon-ichak tizimini tozalash xususiyatiga ega.
U ichak devorlarini muloyim tozalab, zaharli moddalar va shlaklarning chiqarilishiga yordam beradi. Shu sababli ichak faoliyati sust bo‘lgan odamlar uchun foydalidir. Suli bo‘tqasi oshqozon kislotasini me’yorlashtirib, yara va gastritda yengillik beradi.
Bu mahsulot mushaklar va suyaklar uchun ham muhim.
Tarkibidagi oqsil mushak to‘qimalarini mustahkamlaydi, fosfor va kaltsiy esa suyaklar va tishlar sog‘lig‘ini saqlashga yordam beradi. Sport bilan shug‘ullanuvchilar uchun suli bo‘tqasi tabiiy energiya manbai hisoblanadi.
Suli bo‘tqasi uyqu sifatini yaxshilashga ham yordam beradi, chunki u asab tizimini tinchlantiruvchi moddalarga boy. U immunitetni mustahkamlaydi va organizmning kasalliklarga qarshi kurashish qobiliyatini oshiradi. Sovuq fasllarda suli bo‘tqasini muntazam iste’mol qilish organizmni kuchli saqlaydi.
Eng yaxshi foydani olish uchun suli bo‘tqasini suv yoki kam yog‘li sutda, shakar qo‘shmasdan pishirish tavsiya etiladi. Ta’mini yaxshilash uchun meva, yong‘oq yoki asal qo‘shish mumkin. Me’yorida va to‘g‘ri tayyorlangan suli bo‘tqasi sog‘liq uchun juda katta foyda keltiradi.
Suli bo‘tqasi organizmda moddalar almashinuvini faollashtiradi va ovqatdan olingan foydali moddalar yaxshi so‘rilishiga yordam beradi. U jigar faoliyatini qo‘llab-quvvatlab, yog‘larning parchalanishini tezlashtiradi, shu sababli yog‘li ovqatlardan keyin ham yengillik beradi. Suli tarkibidagi sink va selen immun tizimini mustahkamlaydi, shamollash va virusli kasalliklarga qarshi chidamlilikni oshiradi.
Yuqori qon bosimda
Suli bo‘tqasi qon bosimi yuqori bo‘lgan odamlar uchun foydali bo‘lib, tomirlarni bo‘shashtiradi va qon aylanishini yaxshilaydi. U organizmdan ortiqcha suyuqlikni chiqarishga yordam berib, shishlarning kamayishiga xizmat qiladi. Buyrak faoliyati sust bo‘lgan hollarda ham yengil taom sifatida tavsiya etiladi.
Bu mahsulot teri kasalliklarida ham foyda beradi. Suli bo‘tqasidan tayyorlangan niqob va vanna terini tinchlantiradi, qichishish va yallig‘lanishni kamaytiradi. Shu sababli ekzema va allergik toshmalarda xalq tabobatida keng qo‘llaniladi.
Bolalarda aqliy rivojlanishni oshiradi
Suli bo‘tqasi bolalar uchun aqliy rivojlanishni qo‘llab-quvvatlaydi, xotirani kuchaytiradi va diqqatni jamlashga yordam beradi. Keksalarda esa suyak mo‘rtlashuvining oldini olishda foydali. Homilador va emizikli ayollar uchun ham muhim bo‘lib, organizmga zarur energiya va vitaminlar bilan ta’minlaydi.
Biroq suli bo‘tqasini haddan tashqari ko‘p iste’mol qilish mineral moddalar (masalan, kaltsiy) so‘rilishini biroz kamaytirishi mumkin, chunki unda fitin kislotasi mavjud. Shu sababli uni me’yorida, turli xil ovqatlar bilan birga iste’mol qilish tavsiya etiladi.
