Yong'oqning xususiyatlari

YONG‘OQNING KELIB CHIQISHI VA TARIXI

Yong‘oqning vatani Markaziy Osiyo, Eron va Kavkaz hududlari hisoblanadi. Qadimiy davrlarda u Ipak yo‘li orqali Yevropa va Osiyoga tarqalgan. Qadimgi yunonlar yong‘oqni “xudolar mevasi” deb atagan. Bugungi kunda Xitoy, AQSh, Eron, Turkiya, Ukraina va O‘zbekiston yong‘oq yetishtirishda yetakchi davlatlar hisoblanadi.
Yong‘oq (Juglans regia) — insoniyat tarixida eng qadimdan iste’mol qilinib kelinayotgan foydali yong‘oqlardan biridir. U yuqori ozuqaviy qiymatga ega bo‘lib, vitaminlar, minerallar va foydali yog‘larga boy. Yong‘oq miya shakliga o‘xshagani sabab ko‘pincha “miya uchun foydali yong‘oq” deb ataladi. U oziq-ovqat, tibbiyot va kosmetologiyada keng qo‘llaniladi.

YONG‘OQ O‘SIMLIGINING BOTANIK TAVSIFI

Yong‘oq — ko‘p yillik, katta daraxt bo‘lib, balandligi 20–30 metrga yetadi.

ASOSIY XUSUSIYATLARI:

Barglari — yirik, hidli, murakkab tuzilgan
Gullari — mayda, yashil rangda
Mevasi — yashil po‘stli dumaloq
Qobig‘i — qattiq, ichida yong‘oq doni
Doni — yog‘li va to‘yimli

YONG‘OQNING TURLARI

ODDIY YONG‘OQ (GREEK WALNUT) – eng ko‘p iste’mol qilinadi.
QORA YONG‘OQ – dorivor xususiyati kuchli.
YAPON YONG‘OG‘I – sovuqqa chidamli nav.
YONG‘OQNING KIMYOVIY TARKIBI
100 GRAMM YONG‘OQDA:
Kaloriya — 650–670 kkal
Oqsil — 15–16 g
Yog‘ — 60–65 g
Uglevod — 14 g
Kletchatka — 6–7 g

VITAMINLAR:

MINERALLAR:

YONG‘OQNING FOYDALARI

MIYA UCHUN FOYDASI

Omega-3 yog‘ kislotalari miya faoliyatini yaxshilaydi, xotirani mustahkamlaydi.

YURAK UCHUN FOYDASI

Yong‘oq yurak-qon tomir tizimini mustahkamlaydi va xolesterinni kamaytiradi.

IMMUNITETNI KUCHAYTIRADI

Antioksidantlar organizmni kasalliklardan himoya qiladi.

SUYAKLAR UCHUN FOYDASI

Magniy va fosfor suyaklarni mustahkamlaydi.

TERI VA SOCH UCHUN FOYDASI

Yong‘oq yog‘i terini namlaydi va sochni mustahkamlaydi.

QON UCHUN FOYDASI

Temir moddasi gemoglobinni oshirishga yordam beradi.

YONG‘OQNING ZARARLARI

Juda ko‘p iste’mol qilish semirishga olib keladi
Allergiya chaqirishi mumkin
Ko‘p yeyish oshqozonni bezovta qilishi mumkin
Yog‘li bo‘lgani uchun jigar kasalligi borlarga ehtiyot bo‘lish kerak

YONG‘OQ VA TIBBIYOT

Xalq tabobatida yong‘oq:
Miya faoliyatini yaxshilashda
Immunitetni oshirishda
Yurakni mustahkamlashda
Qon uchun foydali mahsulot sifatida
ishlatiladi.

YONG‘OQ YETISHTIRISH

Yong‘oq salqin va iliq iqlimda yaxshi o‘sadi. Daraxt uzoq umr ko‘radi (100 yilgacha).

YETISHTIRISH SHAROITI:

Quyoshli joy
Unumdor tuproq
O‘rtacha sug‘orish

O‘ZBEKISTONDA YONG‘OQ

O‘zbekistonda yong‘oq tog‘li hududlarda keng tarqalgan. Asosan Toshkent, Andijon, Farg‘ona va Qashqadaryo viloyatlarida yetishtiriladi.

YONG‘OQNING OVQATLANISHDAGI O‘RNI

Yong‘oq quyidagicha iste’mol qilinadi:
Gazak sifatida
Shirinlik va desertlarda
Salatlarda
Yong‘oq yog‘i sifatida
Xamir ovqatlarda
YONG‘OQ VA KOSMETOLOGIYA
Yong‘oq yog‘i kosmetikada:
Terini namlashda
Sochni mustahkamlashda
Ajinlarni kamaytirishda
ishlatiladi.

Yong‘oq — sog‘liq uchun juda foydali, energiyaga boy va ozuqaviy qiymati yuqori mahsulotdir. U miya, yurak, immunitet va suyaklar uchun muhim oziq manbai hisoblanadi. Me’yorida iste’mol qilinganda organizmni mustahkamlaydi va sog‘liqni yaxshilaydi.