Salat bargining foyda va zararlari haqida

Salat bargi (Lactuca sativa)

Xususiyatlari:

1. Salat bargi turli ranglarda bo‘ladi: yashil, qizil, sariq va hatto ko‘k rangga yaqin navlari mavjud.
2. Bargi yupqa va mayin, ba’zan yivli, ba’zan silliq bo‘ladi.
3. Oziq moddalariga boy, suv miqdori yuqori (90% atrofida) va kaloriya juda past (100 g’da taxminan 15–20 kaloriya).
4. Tez pishadi, odatda 30–70 kun ichida yig‘ib olinadi.

Salat bargi organizmdagi yallig‘lanish jarayonlarini kamaytirishga yordam beradi. Ayniqsa, bo‘g‘im og‘riqlari va mushak charchog‘ida foydali hisoblanadi. Tarkibidagi antioksidantlar qarish jarayonini sekinlashtirishga hissa qo‘shadi.

Bu sabzavot qon tozalovchi xususiyatga ega. Muntazam iste’mol qilish gemoglobin darajasini qo‘llab-quvvatlaydi va qon aylanishini yaxshilaydi. Shu sababli kamqonlikka moyil bo‘lganlar uchun foydali.

Salat bargi ichak mikroflorasini yaxshilaydi, foydali bakteriyalar ko‘payishiga yordam beradi. Bu esa immunitet mustahkamlanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Ovqatdan oldin iste’mol qilinganda ishtahani me’yorlashtiradi.

Homilador va emizikli ayollar uchun salat bargi tabiiy vitamin manbai bo‘lib xizmat qiladi, lekin haddan oshmaslik tavsiya etiladi. Bolalar ratsioniga ham kichik miqdorda, yaxshilab yuvilgan holda qo‘shish mumkin.

Salat bargi noto‘g‘ri saqlansa tez so‘lib qoladi. Uni qog‘oz sochiq bilan o‘rab, yopiq idishda sovutgichda saqlash eng to‘g‘ri usul hisoblanadi. Pishirishdan oldin barglarni tuzli suvda 10–15 daqiqa ushlab yuvish zararli mikroblarni kamaytiradi.

Foydalari:

Zarari:
1. Ba’zi odamlar uchun allergik reaksiyalarni keltirib chiqarishi mumkin.
2. Haddan tashqari iste’mol qilish oshqozon noqulayligiga olib kelishi mumkin.
3. Agar suvda ko‘p pestitsid qoldiqlari bo‘lsa, ular salomatlikka zarar yetkazishi mumkin.
4. Ko‘p miqdorda iste’mol qilish: Haddan tashqari barg iste’mol qilinsa, ba’zi odamlar oshqozon gazlanishi yoki diareya bilan duch kelishi mumkin.
5. Pestitsid xavfi: Agar salat bargi organik bo‘lmasa, kimyoviy moddalar mavjud bo‘lishi mumkin.
6. Ba’zi dorilar bilan o‘zaro ta’sir: Masalan, qon quyilishini kamaytiruvchi dori qabul qilayotganlar uchun K vitamini yuqori salat navlari ehtiyotkorlik bilan iste’mol qilinishi kerak.

Foydalanish usullari:

Turlari

1. Turli navlari: Salat bargining ko‘plab navlari mavjud – romana (romaine), boshli (iceberg), qizil salat (red leaf), mayin (butterhead). Har bir navning ta’m va foydasi biroz farq qiladi.
2. Detoksifikatsiya xususiyati: Salat bargi jigar va ichaklarni tozalashga yordam beradi, toksinlarni chiqaradi.
3. Qon bosimini tartibga soladi: Kaliy moddalari qon tomirlarni kengaytiradi va qon bosimini me’yorlashtiradi.
4. Teri va soch sog‘lig‘i: Vitamin A va C teri elastikligini oshiradi, soch o‘sishini rag‘batlantiradi.
5. Vazn nazorati: Past kaloriyali, to‘yimli va tolaga boy bo‘lgani uchun parhez menyularida keng qo‘llaniladi.
6. Oshqozon uchun foydasi: Tolalari hazmni yaxshilaydi, ich qotishining oldini oladi.
7. Energiya beruvchi xususiyat: Salat bargi tarkibidagi vitaminlar va minerallar tanani tetiklashtiradi, charchoqni kamaytiradi.
8. Suyuqlik balansini saqlash: Barglarining 90% ga yaqin suv tarkibi suvsizlanishning oldini olishga yordam beradi.

Qo‘shimcha foydalanish usullari: